تاریخچه کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک
نخستین کنگره بین‌المللی برق در سال 1881 و هم‌زمان با نمایشگاه بین‌المللی برق پاریس برگزار شد. یکی از دستاوردهای مهم این رویداد، ایجاد هماهنگی در زمینه واحدهای اندازه‌گیری الکتریکی و مغناطیسی بود.
پس از ادامه مذاکرات میان مؤسسات و مهندسان برق کشورهای مختلف، کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک در تاریخ 26 ژوئن 1906 نخستین جلسه رسمی خود را برگزار کرد و در همان سال لرد کلوین به‌عنوان نخستین رئیس IEC انتخاب شد.
IEC در توسعه و استانداردسازی واحدهای اندازه‌گیری مانند هرتز، وبر و گاوس نقش مهمی داشته و فعالیت‌های آن در نهایت به توسعه سیستم بین‌المللی واحدها یا SI کمک کرده است.
این سازمان همچنین در سال 1938 مجموعه‌ای از واژگان بین‌المللی چندزبانه را برای یکسان‌سازی اصطلاحات حوزه برق و الکترونیک منتشر کرد. این مجموعه امروزه به شکل آنلاین و تحت عنوان Electropedia در دسترس است.
استانداردهای IEC
استانداردهای IEC عموماً با شماره‌هایی در محدوده 60000 تا 79999 شناخته می‌شوند. برای مثال:
IEC 60417 – Graphical Symbols for Use on Equipment
در سال 1997 و در پی توافق با سازمان CENELEC، شماره بسیاری از استانداردهای قدیمی IEC با اضافه شدن عدد 60000 تغییر کرد. به‌عنوان نمونه، استاندارد IEC 27 به IEC 60027 تبدیل شد.
استانداردهای IEC که توسط CENELEC به‌عنوان استاندارد اروپایی پذیرفته می‌شوند، با پیشوند EN نیز شناخته می‌شوند. برای مثال استاندارد IEC 60034 می‌تواند با عنوان EN 60034 نیز منتشر شود.
IEC همچنین همکاری نزدیکی با سازمان‌هایی مانند ISO، ITU و IEEE دارد و در بسیاری از حوزه‌های تخصصی، استانداردهای مشترک یا هماهنگ تدوین می‌کند.
استاندارد IEC 61439-6 برای سیستم‌های باسداکت
یکی از مهم‌ترین استانداردهای مورد استفاده در طراحی و تولید سیستم‌های باسداکت (Busbar Trunking Systems) استاندارد:
IEC 61439-6:2012
است.
این استاندارد با عنوان:
Low-voltage switchgear and controlgear assemblies – Part 6: Busbar trunking systems
به مجموعه تجهیزات سوئیچ و کنترل ولتاژ پایین و به‌طور ویژه سیستم‌های باسداکت اختصاص دارد.
استاندارد IEC 61439-6 الزامات مربوط به طراحی، ساخت، مشخصات فنی، شرایط بهره‌برداری و آزمون‌های تأیید سیستم‌های باسداکت را مشخص می‌کند.
این استاندارد برای سیستم‌هایی کاربرد دارد که:
ولتاژ نامی آن‌ها در جریان متناوب AC از 1000 ولت و در جریان مستقیم DC از 1500 ولت بیشتر نباشد.
برای تولید، انتقال، توزیع یا تبدیل انرژی الکتریکی مورد استفاده قرار گیرند.
جهت تأمین انرژی تجهیزات مصرف‌کننده الکتریکی طراحی شده باشند.
در محیط‌های خاص مانند ساختمان‌ها، کشتی‌ها یا وسایل نقلیه ریلی مورد استفاده قرار گیرند، مشروط بر رعایت الزامات مربوطه.
در تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی مورد استفاده قرار گیرند.
در مواردی که سیستم باسداکت بخشی از تجهیزات یک ماشین صنعتی باشد، الزامات تکمیلی مربوط به آن می‌تواند تحت استانداردهای سری IEC 60204 قرار گیرد.
تفاوت IEC 60439 و IEC 61439 چیست؟
استاندارد IEC 61439-6 جایگزین استاندارد قدیمی‌تر IEC 60439-2 و اصلاحیه‌های مرتبط با آن شده است.
این تغییر صرفاً تغییر شماره استاندارد نیست؛ بلکه IEC 61439-6 حاصل یک بازنگری فنی گسترده بوده و الزامات دقیق‌تری برای طراحی، ساخت و ارزیابی سیستم‌های باسداکت ارائه می‌کند.
مهم‌ترین تغییرات شامل موارد زیر است:
ایجاد ساختار منسجم‌تر و هماهنگی بیشتر در الزامات فنی
تعریف روش‌های جدید برای تأیید طراحی و عملکرد سیستم
اصلاح روش‌های بررسی و محاسبه پارامترهایی مانند امپدانس و راکتانس
بهبود روش‌های اندازه‌گیری و محاسبات فنی
افزایش الزامات مربوط به ایمنی و عملکرد تجهیزات
انجام اصلاحات متعدد برای افزایش سطح اطمینان و کیفیت سیستم‌های باسداکت
اهمیت استاندارد IEC 61439-6 در انتخاب باسداکت
رعایت استاندارد IEC 61439-6 یکی از معیارهای مهم در ارزیابی کیفیت و ایمنی یک سیستم باسداکت محسوب می‌شود. طراحی و تولید بر اساس این استاندارد می‌تواند به اطمینان از عملکرد صحیح، ایمنی الکتریکی، استحکام مکانیکی و قابلیت اطمینان سیستم انتقال و توزیع انرژی کمک کند.